Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μουσικό Σχολείο Τρικάλων. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Μουσικό Σχολείο Τρικάλων. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 15 Απριλίου 2016

Η ΔΙΑΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ ΤΟΥΛΑ ΤΙΓΚΑ ΣΤΟ ΜΟΥΣΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΡΙΚΑΛΩΝ




Το Μουσικό Σχολείο Τρικάλων επισκέφθηκε η διακεκριμένη τρικαλινή πεζογράφος κ. Τούλα Τίγκα.. Στον χώρο της βιβλιοθήκης οι μαθητές του α3 τμήματος του Γυμνασίου είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν με τη συγγραφέα, γενικά για τη λογοτεχνία και ειδικότερα για θέματα που σχετίζονται με τα δικά της βιβλία και την προσωπικότητά της.
Οι νεαροί μαθητές είχαν ολοκληρώσει σχετική προεργασία, η οποία άρχισε στην αρχή του σχολικού έτους. Συγκεκριμένα είχαν χωριστεί σε ομάδες, καθεμία από τις οποίες επέλεξε να διαβάσει και να επεξεργαστεί ένα βιβλίο της συγγραφέως με τον εξής τρόπο: όλα τα μέλη διάβασαν το βιβλίο κρατώντας σημειώσεις σχετικά με τους χαρακτήρες και την πλοκή, όπως διδάχτηκαν κατά τη διάρκεια του μαθήματος της Λογοτεχνίας. Στη συνέχεια, πορευόμενοι ομαδοσυνεργατικά, αντάλλαξαν σε συναντήσεις τους απόψεις για το βιβλίο, συγγράφοντας στο τέλος κείμενο με την υπόθεση του έργου. Ακολούθως κάθε ομάδα παρουσίασε το κείμενό της στην ολομέλεια της τάξης, δεχόμενη ερωτήσεις και σχόλια από τις υπόλοιπες. Η διαδικασία αυτή είχε πολλαπλούς διδακτικούς στόχους: την ενίσχυση της δεξιότητας για ομαδοσυνεργατική εργασία, τη σφυρηλάτηση στενότερων σχέσεων μεταξύ των συμμαθητών, την ανάγνωση και επεξεργασία ενός ολόκληρου μυθιστορήματος με συγκεκριμένη μέθοδο και κριτήρια, την προώθηση της κριτικής ικανότητας και της φιλαναγνωσίας.
Η συνάντηση με την κ. Τίγκα ξεκίνησε με πολύ σύντομη εισήγηση της συγγραφέως, η οποία στη συνέχεια απάντησε σε ερωτήσεις των μαθητών, διατυπωμένες με καταιγιστικό ρυθμό. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι δεν έμεινε θέμα άθικτο. Ερωτήσεις για εργοβιογραφικά στοιχεία και για τη μέθοδο εργασίας, τη δόμηση των χαρακτήρων, τις πηγές έμπνευσης, τα προσωπικά αναγνώσματα, την αξία της διδασκαλίας της λογοτεχνίας στο σχολείο και της ανάγνωσης λογοτεχνικών βιβλίων από τους νέους ειδικότερα και από τους ανθρώπους όλων των ηλικιών γενικότερα, όλες αυτές υφάνθηκαν με τον διάλογο σε έναν συνολικό προβληματισμό για το λογοτεχνικό φαινόμενο.
Βαθύς γνώστης της λογοτεχνίας η βραβευμένη συγγραφέας, η οποία τιμά την πόλη μας με την καταγωγή της και τις αναφορές σε αυτήν σε έργα της, με αμεσότητα, ταχύτητα και λιτότητα ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες των μαθητών, οι οποίοι με το ήθος, το βάθος και το εύρος των ερωτήσεών τους και τη γενικότερη ωριμότητά τους (αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετοί κρατούσαν παράλληλα σημειώσεις) τίμησαν από την πλευρά τους το σχολείο τους, το Μουσικό Σχολείο Τρικάλων, ένα σχολείο που καλλιεργεί ισομέγεθες ενδιαφέρον για τα γράμματα και τις τέχνες.
Σε μια εποχή δίσεκτη από πολλές πλευρές, τέτοιες εμπειρίες με νέους ανθρώπους, οι οποίοι διαμορφώνουν ακόμη το γνωστικό πεδίο το ύφος και το ήθος τους, παρέχουν ελπίδα για καλύτερες μέρες.

Αγαθοκλής Αζέλης

Φιλόλογος







Δευτέρα 26 Μαΐου 2014

Το Μουσικό Σχολείο Τρικάλων από την πλευρά του γονιού



Εργαζόμουν ήδη έξι χρόνια ως φιλόλογος στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων, όταν πέρυσι τέτοιον καιρό η κόρη μου, τελειόφοιτη του δημοτικού, μου ζήτησε να υποβάλω αίτηση συμμετοχής της στις εξετάσεις επιλογής μαθητών για την Α΄ τάξη Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου. Έξι χρόνια πριν είχα υποβάλει ο ίδιος τη δική μου αίτηση για άλλου είδους «εξετάσεις», εννοώ την αίτηση μετάθεσης προς το ξεχωριστό αυτό σχολείο, το οποίο επιλέγει το προσωπικό του με βάση το βιογραφικό του και όχι τη συνηθισμένη μοριοδότηση που ισχύει για τα υπόλοιπα σχολεία. Το προσωπικό του Μουσικού Σχολείου επιλέγεται με κριτήριο τις μεταπτυχιακές σπουδές, τη μουσική-καλλιτεχνική παιδεία ή εμπειρία, το πνευματικό έργο γενικότερα και την καθολική συγκρότηση. Θεωρούσα από τότε, για την ακρίβεια από όταν διορίστηκα ως εκπαιδευτικός στο δημόσιο, αυτό το είδος σχολείων πρωτοποριακό για τη χώρα μας. Όταν άρχισα να εργάζομαι στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων συνειδητοποίησα εμπράκτως ότι εκτός από πρωτοποριακό είναι και υποδειγματικό, άξιο μίμησης σε επίπεδο προγράμματος σπουδών και εκπαιδευτικών πρακτικών.

Από την αρχή ένιωσα ενθουσιασμό με το νέο εργασιακό μου περιβάλλον. Οι καθηγητές των μαθημάτων γενικής παιδείας συνεργάζονται με καθηγητές της μουσικής πολυάριθμων ειδικοτήτων, το σχολείο γίνεται σχολή για τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς του, οι οποίοι διδάσκουν και μαθαίνουν συνάμα. Περνώντας ο χρόνος συνειδητοποίησα ότι σε διπλανές αίθουσες, αθόρυβα, δίδασκαν διακεκριμένες προσωπικότητες του επιστημονικού και καλλιτεχνικού χώρου, οι οποίες έφερναν στο σχολείο μας την αύρα ενός επιστημονικού εργαστηρίου, μιας λογοτεχνικής συντροφιάς ή μιας αίθουσας συναυλιών ακόμη και από την άλλη ακτή του Ατλαντικού. Κάποια στιγμή δημοσίευσα την εξής σκέψη: «Σε αυτό το ολοκληρωμένο σχολείο, στο οποίο συναιρούνται οι τέχνες με τα γράμματα και προσφέρονται στους μαθητές του ως ένα πολυεργαλείο διάνοιας, αισθητικής και ενσυναίσθησης, ένα μειονέκτημα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος μετασχηματίζεται σε προτέρημα: το μόνιμο άξιο καλλιτεχνικό προσωπικό του συναντάται με αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, για τους οποίους η διδασκαλία στο σχολείο μας αποτελεί σταθμό μιας πολύ σημαντικής ανοδικής σταδιοδρομίας, τέρμα μιας πορείας και αφετηρία μιας άλλης. Έτσι συντελείται μια διαρκής πνευματική ανανέωση τόσο για τους μαθητές όσο και για το προσωπικό του όλων των κατευθύνσεων, το οποίο έχει την ευκαιρία μιας διαρκούς δια βίου μαθητείας.»

Αυτά και άλλα πολλά είχα παρατηρήσει, πάντα από τη σκοπιά του εκπαιδευτικού, της μιας πλευράς της σχολικής μονάδας. Τώρα που η κόρη μου ολοκληρώνει την πρώτη χρονιά της σε τούτο το σχολείο νιώθω την ανάγκη να μοιραστώ μαζί σας με την ιδιότητα του γονιού την πεποίθηση ότι το Μουσικό Σχολείο Τρικάλων αποτελεί έναν προνομιακό χώρο μάθησης, στον οποίο η κυρίαρχη παράμετρος άμιλλας μεταξύ των μαθητών είναι ανάπτυξη σφαιρικής προσωπικότητας με ποιοτικές επιδόσεις σε ποικίλους τομείς, ένας από τους οποίους είναι και η μουσική. Διαπίστωσα και ως γονιός ότι το παιδί μου μεγαλώνει με ασφάλεια σε ένα πλούσιο σε βιώματα σχολικό περιβάλλον, ενώ είχα τη χαρά να διαπιστώσω και από άλλη οπτική γωνία το επίπεδο και την προσφορά του προσωπικού του σχολείου, από την πανταχού παρούσα τριάδα της διεύθυνσης με το εξαντλητικό ωράριο (η οποία αντιμετωπίζει τις υποχρεώσεις δύο σχολείων, καθώς το Μουσικό είναι τόσο Γυμνάσιο όσο και Λύκειο) μέχρι τους εκπαιδευτικούς του καθημερινού αγώνα για τη μάθηση.

Παράλληλα είδα μέσα από τα μάτια του παιδιού μου την αξία της μουσικής παιδείας με τον τρόπο που αυτή διαμεσολαβείται στο συγκεκριμένο σχολείο και τη σημασία της συμμετοχής σε συναυλίες-παραστάσεις, μοναδικό κι αυτό χαρακτηριστικό του Μουσικού Σχολείου. Εδώ χρειάζεται να παραθέσω μια σκέψη που δημοσιοποίησα παλιότερα, η οποία όμως επικαιροποιείται μέσα από τη νέα οπτική γωνία: Μεγάλη σημασία έχουν οι πρόβες στις οποίες συμμετέχουν οι μαθητές, η πολύμηνη προετοιμασία τους, εκτός από την επί σκηνής παρουσία τους.

«Στην περίπτωση των επαγγελματικών μουσικών συνόλων είναι λογικό να μην απασχολούν το φιλόμουσο κοινό οι πρόβες τους. Στην περίπτωση όμως σχολικών μουσικών συνόλων, συμβαίνει ή οφείλει να συμβαίνει το αντίθετο. Η ουσία (καλλιτεχνική και παιδαγωγική) βρίσκεται στις πρόβες και όχι στην παράσταση. Αυτό συμβαίνει, διότι οι νεαροί μουσικοί είναι μαθητές, οι οποίοι παρακολουθούν καθημερινά τα σχολικά μαθήματα (και τα αντίστοιχα … απογευματινά, με το ανάλογο χρονικό κόστος) και επιπλέον παρακολουθούν μαθήματα μουσικών οργάνων σε πρόσθετες διδακτικές ώρες, ενώ συμμετέχουν και σε μουσικά σύνολα, τα οποία υλοποιούν τις ενδοσχολικές γιορτές και τις δημόσιες εκδηλώσεις του σχολείου. Αν δεν είναι άθλος ό,τι κατορθώνουν αυτοί οι μαθητές, τότε μάλλον έχουν χάσει οι λέξεις τη σημασία τους. Όμως το θέμα εξακολουθεί να μην είναι ποσοτικό. Αξίζει να προσέξει κανείς την παιδαγωγική διάσταση του πράγματος, η οποία προσφέρει απαράμιλλη ποιότητα. Συγκεκριμένα, ενώ για τα Γενικά Λύκεια το Υπουργείο Παιδείας προγραμμάτισε εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, της οποίας ένας βασικός στόχος είναι η μαθητοκεντρική και ομαδοσυνεργατική διδασκαλία, με στόχο να καλλιεργηθούν οι δεξιότητες του μαθητή μέσα από τη συνεργασία σε ομάδες υπό την καθοδήγηση και όχι την αυταρχία του καθηγητή, στο Μουσικό Σχολείο αυτοί οι στόχοι υπάρχουν και υλοποιούνται από την αρχή της λειτουργίας του. Συγκεκριμένα, κάθε μαθητής, στο ατομικό μουσικό μάθημα, αποτελεί το επίκεντρο, την αρχή και το τέλος (=σκοπό) του μαθήματος. Η επίδοσή του εξελίσσεται και συνάμα ελέγχεται και αξιολογείται από μάθημα σε μάθημα, ενώ ο ίδιος είναι εκ των πραγμάτων σε θέση να κάνει την αυτοαξιολόγησή του. Η εκμάθηση μουσικού οργάνου απαιτεί, πέρα από την ευαισθησία, μεγάλη αυτοπειθαρχία, η οποία επίσης διδάσκεται και κατακτάται με την πάροδο του χρόνου. Από την άλλη μεριά η συμμετοχή στα μουσικά και άλλα σύνολα (ορχήστρα, χορωδία, θεατρικό σύνολο, σύνολο μουσικής τεχνολογίας κ.ά.) διδάσκει στα παιδιά άλλες δεξιότητες, αρχές και αξίες. Εδώ διδάσκεται ο απόλυτος συντονισμός και η συνεργασία, η υπέρβαση του εγώ και η διάλυσή του μέσα στο εμείς της συλλογικότητας, με έναν ιδιαίτερο τρόπο: ενώ δεν καταργείται το υποκείμενο-πρόσωπο, εναρμονίζεται με το συλλογικό υποκείμενο-μουσικό σύνολο, στο οποίο κάθε όργανο ξεχωρίζει μεν, όμως αυτό γίνεται μέσα από τη συν-φωνία, την ένωση με τα άλλα με στόχο την επίτευξη του τελικού αποτελέσματος, το οποίο υπακούει σε τελευταία ανάλυση και σε μια αισθητική αρχή. Αυτή η ύψιστη παιδαγωγική διαδικασία, ιερουργία θα την ονόμαζα αν δεν κινδύνευα να χαρακτηριστώ γλυκερός, συντελείται καθημερινά στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων. Το αποτέλεσμα είναι, χωρίς να καταργούνται τα λειτουργικά όρια, μαθητές και εκπαιδευτικοί να συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο παιδαγωγικό σύνολο, να ενεργούν σαν μέλη μιας πολυμελούς οικογένειας, η οποία μαθαίνει να αντιμετωπίζει συλλογικά τα ζητήματα που προκύπτουν κάθε φορά. Κάθε σχολική χρονιά λαμβάνει χώρα στο σχολείο πολύπλευρη παιδαγωγική δράση, τόσο στο πλαίσιο των μουσικών μαθημάτων όσο και σε εκείνο των μαθημάτων γενικής παιδείας, τα οποία δεν λαμβάνουν δημοσιότητα, όμως συμβάλλουν σημαντικά στην καλλιέργεια των παιδιών.

Ας μην υποτιμήσουμε όμως την ίδια τη συναυλία, την έκθεση δηλαδή των μαθητών σε εξωσχολικό κοινό. Καθημερινά συζητάμε οι εκπαιδευτικοί με τους μαθητές και τους γονείς τους την ανάγκη να συνειδητοποιήσουν οι νεαροί μας συνεργάτες ότι η ζωή αποτελεί μια «παράσταση», στην οποία εφαρμόζει κανείς όσα έμαθε από το σχολείο και τους λοιπούς φορείς κοινωνικοποίησης, ότι η ζωή απαιτεί κυρίως όχι πληροφορίες αλλά δεξιότητες. Η συμμετοχή λοιπόν των μαθητών στις δημόσιες συναυλίες αποτελεί την ύψιστη πρόβα για τον δημόσιο βίο τους, καθώς απέναντί τους έχουν άτεγκτους κριτές, ένα κοινό που πρέπει να το κατευνάσουν και να το κερδίσουν, αφού πρώτα πειθαρχήσουν απαρέγκλιτα στις αρχές του μουσικού συνόλου και στις οδηγίες του μαέστρου. Όταν μάλιστα συμμετέχουν και καθηγητές στο σύνολο, τότε ολοκληρώνεται η εικόνα του μουσικού συνόλου ως κοινωνίας ανθρώπων με ποικίλου επιπέδου ηλικίες και δεξιότητες, τις οποίες αλληλέγγυα μοιράζονται υπηρετώντας τον κοινό στόχο. Σε μια άναρχη, απείθαρχη, δίχως όρους ανταγωνιστική, ατομικιστική και σε μεγάλο βαθμό ακαλαίσθητη και δυσαρμονική κοινωνία σαν την ελληνική, το Μουσικό Σχολείο οφείλει να αποτελεί σημείο αναφοράς και πρότυπο, Θερμοπύλες μιας καταρρέουσας κοινωνίας των πολιτών.» Θα συμπλήρωνα τώρα τα παραπάνω με μια αναφορά στον αμέτρητο προσωπικό χρόνο που διαθέτουν οι εκπαιδευτικοί του σχολείου εκτός ωραρίου και μάλιστα –σε μια κοινωνία που το χρήμα αποτελεί θεμελιώδη αξία- χωρίς χρηματική αποζημίωση.

Το παιδαγωγικό έργο που παρουσίασα παραπάνω αποτελεί επαξίως πόλο έλξης για τους γονείς οι οποίοι αγωνιούν να προσφέρουν στα παιδιά τους σφαιρική παιδεία σε ένα παιδαγωγικά άρτιο και ασφαλές περιβάλλον, σε ένα σχολείο από το οποίο δεν αποφοιτούν μόνο μουσικοί αλλά νέοι έτοιμοι να σπουδάσουν σε όλες τις ειδικότητες. Μάλιστα σε μια κοινωνία όλο και πιο ανταγωνιστική, είναι σημαντικό να προσφέρουμε στα παιδιά μας όχι πληροφορίες περιορισμένης χρήσης παρά εφόδια ζωής, δηλαδή σφαιρική παιδεία, ενσυναίσθηση μέσα από την επαφή με την τέχνη, ισχυρή προσωπικότητα μέσω της υποστηρικτικής συναισθηματικής ωρίμανσης, κοινωνικότητα και συνεργατικότητα, πράγματα που συναποτελούν την καθημερινότητα στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων. Τέλος, οι δυσκολίες του νέου Λυκείου τόσο σε διδακτικό όσο και σε εξεταστικό επίπεδο μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά σε ένα τέτοιο «οικογενειακό» σχολικό περιβάλλον, στο οποίο μάλιστα ο αριθμός μαθητών ανά τμήμα είναι κατά μέσο όρο σαφώς μικρότερος από ό,τι στα Γενικά Λύκεια.

 
Αγαθοκλής Αζέλης

Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2014

Ρεσιτάλ πιάνου της πιανίστριας Ελένης Παππά στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων

 




Θα αρκούσε η παράθεση του βιογραφικού της, το οποίο έχει έκταση άρθρου, και η παρακολούθηση του πρόσφατου ρεσιτάλ, για να διαμορφώσει κανείς άποψη. Όμως ένας καλλιτέχνης, ο οποίος συμβαίνει να είναι και παιδαγωγός, δεν χωράει στους (σ)τ(ο)ίχους ενός πλούσιου βιογραφικού ούτε στο συγκινημένο βλέμμα του κοινού που είχε την τύχη να συμμετάσχει στη μουσική επικοινωνία του Σαββάτου. Είναι ένας ζωντανός άνθρωπος σε αέναη κίνηση και εξέλιξη, ο οποίος μας επιτρέπει να επιβιβαστούμε στο μουσικό του ταξίδι, να συμπορευθούμε, συνάμα όμως να αποστασιοποιηθούμε κάπως και να δούμε τη δική του και δική μας μουσική διαδρομή για λίγο από έξω. Ο λόγος γίνεται για την κ. Ελένη Παππά, η οποία σε μια πορεία μακρών και αξιοζήλευτων μουσικών σπουδών και σε συνέχεια μιας πολλά υποσχόμενης καλλιτεχνικής και επαγγελματικής σταδιοδρομίας, έχει σταθμεύσει φέτος στο Μουσικό Σχολείο Τρικάλων, στο οποίο διδάσκει από τον Δεκέμβριο πιάνο.
Όπως προαναφέραμε, η κ. Παππά συνδυάζει την ιδιότητα της σολίστ με εκείνη της παιδαγωγού. Λέγοντας δε παιδαγωγού δεν εννοούμε του διπλωματούχου μουσικού που ευκαιριακά διδάσκει πιάνο, παρά του καλλιτέχνη ο οποίος έχει ολοκληρώσει διπλές σπουδές, μεταξύ των οποίων η παιδαγωγική του πιάνου. Αυτό φάνηκε στο πρόγραμμα και στη ροή του ρεσιτάλ. Καταρχάς με τις επιλογές της διεξήλθε μουσική τριών αιώνων, ξεκινώντας χρονολογικά από την εμβληματική Απασιονάτα του Μπετόβεν (1804/5) και καταλήγοντας στη Μπαλάντα της Φινλανδής Kaija Saariaho του 2005, παρέχοντας στο κοινό την ευκαιρία να κάνει ένα μουσικό ταξίδι μέσα στο χρόνο. Επιπλέον προέβη σε έναν τολμηρό συνδυασμό μουσικών ειδών· ξεκίνησε από το λιγότερο συνηθισμένο στις μουσικές αίθουσες, τα ragtime του Αμερικανού συνθέτη William Bolcom, ο οποίος τα αναβίβασε ως είδος από μουσική «καθημερινής χρήσης» σε είδος που δικαιούται να εμφανιστεί σε ρεσιτάλ· πέρασε από τις ευρηματικές συνθέσεις για πιάνο του συμπατριώτη μας Νίκου Σκαλκώτα, ο οποίος συναιρεί δημιουργικά σε αυτές, συνθέτοντας κρυπτογραφημένη «συστατική επιστολή», διάφορα μοντέρνα ακούσματα της εποχής του· πέρασε με επιτυχία την αναμέτρηση με τη σπουδή Mazeppa (1851) του απαιτητικού Franz Liszt, του οποίου οι συνθέσεις αποτελούν κατά κάποιον τρόπο εισαγωγικές εξετάσεις για το πάνθεον των δεξιοτεχνών. Στο δεύτερο μέρος του ρεσιτάλ παρουσιάστηκε η Μπαλάντα του 2005 της σύγχρονης Φινλανδής συνθέτιδος Kaija Saariaho, ενώ ολοκληρώθηκε με την Απασιονάτα.του Μπετόβεν, την οποία η σολίστ διαμεσολάβησε στο κοινό της με μεγάλη δεξιοτεχνία και ενσυναίσθηση.
Ας φύγουμε για λίγο από την ιδιότητα της ώριμης σολίστ, η οποία ιερουργώντας στο υλικό της μετέφραζε εμφατικά τα αραβουργήματα των συνθετών στο κοινό και να επιστρέψουμε στην παιδαγωγό. Η κ. Παππά προλόγιζε κάθε νέο είδος και συνθέτη με λιτή επάρκεια, τόσο ώστε να μας προσφέρει μια οπτική γωνία για την παρακολουθήσουμε. Αυτό ήταν πολύ χρήσιμο, ιδιαίτερα για τους μαθητές, για τους οποίους το ρεσιτάλ λειτούργησε και σαν μάθημα. Όμως το σημαντικότερο μάθημα για τα παιδιά μας ίσως ήταν η συναίσθηση ότι σπουδαίοι άνθρωποι της τέχνης μεγαλώνουν και διαμορφώνονται δίπλα μας και ότι τα αγαθά κόποις κτώνται· ότι ακόμη, θα μπορούσε κανείς ξεκινώντας από μια ελληνική επαρχία και, με προϋπόθεση το ταλέντο, τη θέληση και την ακατάπαυστη προσπάθεια, να διεισδύσει στα μυστικά της τέχνης και της επιστήμης, γενόμενος ένας ξεχωριστός χρήσιμος άνθρωπος, ξεχωριστός για τον υπαρξιακό αυτοπροσδιορισμό του, χρήσιμος για την κοινωνία που τον εμπεριέχει.
Κλείνοντας, ως καθηγητής του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων νιώθω την ανάγκη να επαναλάβω μια παρατήρηση. Ότι σε αυτό το ολοκληρωμένο σχολείο, στο οποίο συναιρούνται οι τέχνες με τα γράμματα και προσφέρονται στους μαθητές του ως ένα πολυεργαλείο διάνοιας, αισθητικής και ενσυναίσθησης, ένα μειονέκτημα του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος μετασχηματίζεται σε προτέρημα: το μόνιμο άξιο καλλιτεχνικό προσωπικό του συναντάται με αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, για τους οποίους η διδασκαλία στο σχολείο μας αποτελεί σταθμό μιας πολύ σημαντικής ανοδικής σταδιοδρομίας, τέρμα μιας πορείας και αφετηρία μιας άλλης. Έτσι συντελείται μια διαρκής πνευματική ανανέωση τόσο για τους μαθητές όσο και για το προσωπικό του όλων των κατευθύνσεων, το οποίο έχει την ευκαιρία μιας διαρκούς δια βίου μαθητείας.


 
 

Δευτέρα 30 Δεκεμβρίου 2013

ΒΡΑΒΕΥΣΗ ΑΡΙΣΤΟΥΧΩΝ ΑΠΟ ΤΟΝ Φ.Ι.ΛΟ.Σ. ΤΡΙΚΑΛΩΝ


Σε μια σεμνή και κατανυκτική τελετή, την Κυριακή 29 Δεκεμβρίου, ο ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ (Φ.Ι.ΛΟ.Σ.) ΤΡΙΚΑΛΩΝ βράβευσε με δύο αριστεία και τρεις επαίνους στο χώρο της βιβλιοθήκης του πέντε αποφοίτους Λυκείων του Ν. Τρικάλων που εισήχθησαν με άριστα σε τμήματα Φιλολογίας και Ιστορίας ελληνικών πανεπιστημίων.

Συγκεκριμένα απένειμε το Αριστείο Φιλολογίας «Χρίστος Θεοδωρίδης» στην απόφοιτη του Γενικού Λυκείου Πύλης Χρυσούλα Καρακικέ, η οποία εισήχθη στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με βαθμό 18,92. Το Αριστείο Ιστορίας «Κων/νος Κούμας» απένειμε στον απόφοιτο του 8ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων Βασίλειο Κίτο, ο οποίος εισήχθη στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με βαθμό 18,78. Οι τρεις έπαινοι απονεμήθηκαν στην Θώδη Χαϊδή απόφοιτη του 4ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων, η οποία εισήχθη στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με βαθμό 18,63, στον Αλεξιάδη Νικόλαο, απόφοιτο του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων, ο οποίος εισήχθη στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών με βαθμό 18,55, και στην Πετσούλα Αναστασία, απόφοιτη του 7ου Γενικού Λυκείου Τρικάλων, η οποία εισήχθη στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με βαθμό 18,33.

Στη Χρυσούλα Καρακικέ δόθηκε επίσης χρηματικό βραβείο 500 ευρώ, χορηγία της κ. Νίκης Θεοδωρίδη, ομότιμης καθηγήτριας του Παν/μίου Θεσσαλονίκης, ενώ σε όλους τους βραβευθέντες προσφέρθηκαν τόμοι από τις εκδόσεις του Φ.Ι.ΛΟ.Σ. ΤΡΙΚΑΛΩΝ. Δύο φιλόλογοι παρουσίασαν διεξοδικά δύο θέματα συναφή με την εκδήλωση. Ο κ. Δημήτριος Παπαβασιλείου μίλησε για τον θεσμό των Αριστείων Φιλολογίας και Ιστορίας, ενώ η κ. Ναυσικά Μουλά ανέλυσε τη σημασία και τις προοπτικές των φιλολογικών και ιστορικών σπουδών, ελπίζουμε δε να δημοσιευτούν οι λαμπρές ομιλίες για να διαβαστούν από ένα ευρύτερο κοινό. Τέλος την εκδήλωση περιέβαλαν με το κύρος τους ο προϊστάμενος επιστημονικής και παιδαγωγικής καθοδήγησης Δ/θμιας Εκπαίδευσης Θεσσαλίας κ. Θωμάς Μπεχλιβάνης, η σχολική σύμβουλος φιλολόγων Τρικάλων κ. Ιουλία Κανδήλα και ο διευθυντής σπουδών της ΣΜΥ σχης κ. Ευθύμιος Αγγελάκης.

Ο στόχος του παρόντος σημειώματος δεν είναι τόσο ενημερωτικός, αφού ο Φ.Ι.ΛΟ.Σ. ΤΡΙΚΑΛΩΝ θα ενημερώσει το κοινό αρμοδίως με αναλυτικό δελτίο τύπου. Πολύ περισσότερο θα θέλαμε να εξάρουμε την πρωτοβουλία του τοπικού μας πνευματικού οργανισμού -ο οποίος πάνω από τρεις δεκαετίες υπηρετεί τα γράμματα- σε μια πολύ δύσκολη συγκυρία να τονώσει το ηθικό των νέων φοιτητών μας, να επισημάνει την αξία της προσπάθειάς τους και να τους εκφράσει τη συμπαράστασή του στον αγώνα για την κατάκτηση της γνώσης.

Κρατήσαμε για το τέλος μια επισήμανση, ότι για τους αριστούχους μαθητές που βραβεύτηκαν η επιλογή της σχολής τους δεν αποτέλεσε λύση ανάγκης που υπαγορεύτηκε από τα μόρια πρόσβασης που πέτυχαν στις εξετάσεις. Η υψηλή επίδοσή τους τούς πρόσφερε πολλές εναλλακτικές λύσεις. Η επιλογή τους όμως να φοιτήσουν σε σχολή Φιλολογίας ή Ιστορίας αποτέλεσε επιλογή ζωής με χαρακτήρα υπαρξιακό. Θεωρούμε λοιπόν πολύ σημαντικό ότι έρχονται να υπηρετήσουν τα ανθρωπιστικά γράμματα, αρχικά από τη θέση του φοιτητή και αργότερα του επιστήμονα, εκλεκτοί νέοι άνθρωποι, των οποίων το συγκροτημένο πνεύμα συνοδεύεται από ένα σπάνιο ανθρώπινο ήθος, όπως είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, καθώς δύο από αυτούς διετέλεσαν μαθητές μας ενώ τον τρίτο είχαμε την τιμή να προλογίσουμε πρόσφατα σε βράβευση σε τοπικό λογοτεχνικό διαγωνισμό. Όταν η ευφυΐα συνοδεύεται από σφαιρική μορφωτική και καλλιτεχνική συγκρότηση και επιπλέον ευγενική ψυχή, τότε για τη χειμαζόμενη κοινωνία μας χαράζει ελπίδα.


Αγαθοκλής Αζέλης
         Φιλόλογος, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βιέννης

Κυριακή 30 Ιουνίου 2013


Πάνος Καράν-Ζαχαρίας Ταρπάγκος: δύο διαπρεπείς σολίστες οικουμενικής εμβέλειας στα Τρίκαλα




 


Στο εμβληματικό θεατρικό έργο «Φάουστ» ο Γκαίτε βάζει τον Μεφιστοφελή να παρουσιάζει στον διανοητή-«καθολικό άνθρωπο» Φάουστ ως την πιο φριχτή περιοχή της κόλασης ένα μέρος στο οποίο κυριαρχεί η απόλυτη, αιώνια σιγή. Θα αποτολμούσαμε να σύρουμε την ιδέα του Γκαίτε στην διαμετρικά αντίθετη περιοχή του κόσμου, ορίζοντάς την ως μια ευτοπία στην οποία δεν κυριαρχεί απλώς ο αιώνιος ήχος, παρά ο αρμονικός ήχος, σαν αυτόν που μαγεύει τον «Κρητικό» του εθνικού μας ποιητή Διονύσιου Σολωμού και τον αποσπά από την περιρρέουσα ατμόσφαιρα του ναυαγίου και του θανάτου. Μια τέτοια αρμονία είχαμε την τύχη να συναντήσουμε την Παρασκευή 21 Ιουνίου 2013 δύο φορές με τους ίδιους συντελεστές, το πρωί με τη μορφή σύζευξης δια-λόγου και μουσικής στην αίθουσα εκδηλώσεων του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων, το βράδυ με ρεσιτάλ έργων για πιάνο και φλάουτο που έκοβε την ανάσα.

Πρόκειται για χρονική σύμπτωση; Όχι, απλώς και οι δύο εκδηλώσεις αποτέλεσαν πρωτοβουλία του νέου πλην ιδιαιτέρως ποιοτικού και δραστήριου Συλλόγου Φίλων της Μουσικής Τρικάλων, ο οποίος δραστηριοποιείται την τελευταία διετία στον νομό μας με στόχο να φέρει το τρικαλινό κοινό σε επαφή με την ποιοτική μουσική. Επιστέγασμα της συστηματικής παρουσίας του στον δημόσιο βίο της πόλης μας αποτέλεσε η τελευταία διπλή εκδήλωση, η οποία συνάντησε ευήκοον ους και συνεργασία από τη Διεύθυνση, το προσωπικό και τους μαθητές του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων αφενός και από τις κεφαλές του Δήμου Τρικκαίων αφετέρου.

Ο Σύλλογος Φίλων της Μουσικής κατόρθωσε κάτι πολύ σημαντικό και συνάμα δύσκολο. Πέτυχε τη συναίνεση δύο σπουδαίων, νέων σε ηλικία μουσικών, με ασυνήθιστη για την ηλικία τους διεθνή καταξίωση, να δώσουν ένα ρεσιτάλ στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου και να συναντηθούν με τους καθηγητές και τους μαθητές του Μουσικού Σχολείου για ένα άτυπο σεμινάριο, με την πρωταρχική σημασία της λέξης, της σποράς ιδεών. Πρόκειται για τον πιανίστα Πάνο Καράν και τον φλαουτίστα Ζαχαρία Ταρπάγκος, δύο λαμπρούς μουσικούς με εξαιρετικές σπουδές, πλούσιο βιογραφικό και επικοινωνιακή αμεσότητα με το κοινό κάθε ηλικίας. Ουσιαστικοί καλλιτέχνες και ισορροπημένοι άνθρωποι, οι οποίοι δεν άφησαν το ήθος τους να καμφθεί από το βάρος της διεθνούς αναγνώρισης, συνομίλησαν με αμεσότητα με το κοινό τους στο Μουσικό Σχολείο, απάντησαν στις ποικίλες ερωτήσεις που τους τέθηκαν και εκμαίευσαν περαιτέρω. Η επικοινωνία είχε κάτι το μαγικό: η ομήγυρη είχε την αίσθηση ότι αποτελεί μια ομάδα που συμπορεύεται από παλιά, παιδιά και μεγαλύτεροι στην ηλικία, σε μια αδελφότητα ενορχηστρωμένη από τους δύο μουσικούς, οι οποίοι για να διαλύσουν κάθε αρχική αμηχανία συστήθηκαν παίζοντας μουσική.

Το βράδυ της ίδιας μέρας το Πνευματικό Κέντρο αποτέλεσε χώρο συνάντησης των φίλων της κλασικής μουσικής της πόλης μας. Οι δύο σολίστες παρουσίασαν έργα υψίστης ποιότητας και δυσκολίας. Θα αναφέρουμε μόνο τη σονάτα του Λιστ Piano Sonata in B minor S. 178, αποκορύφωμα του ρεπερτορίου του Λιστ, την οποία με κομμένη την ανάσα αφουγκράστηκε το κοινό, μη συνειδητοποιώντας πότε πέρασαν τα τριάντα περίπου λεπτά αυτού του χαρακτηριζόμενου ως αυτοβιογραφικού έργου του δεξιοτέχνη στις συνθέσεις για πιάνο Ούγγρου συνθέτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα που παρουσιάστηκε επαναλήφθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 26 Ιουνίου από τους ίδιους ταλαντούχους νεαρούς ερμηνευτές.

Στο πρόσωπο του Πάνου Καράν το τρικαλινό κοινό δεν συνάντησε μόνο έναν σπουδαίο πιανίστα, ο οποίος έχει δώσει ρεσιτάλ σε πολλές από τις σπουδαιότερες αίθουσες της υφηλίου. Συνάντησε και έναν ευαίσθητο ανθρωπιστή, ο οποίος το 2011 ίδρυσε τη μη κερδοσκοπική (φιλανθρωπική) οργάνωση Keys of Change (=κλειδιά//πλήκτρα της Αλλαγής), η οποία αποσκοπεί στην προσφορά πρόσβασης προς την κλασική μουσική σε απόμερες περιοχές του πλανήτη ή άλλες που αντιμετωπίζουν μεγάλα προβλήματα. «Μέχρι τώρα η οργάνωση Keys of Change έχει ξεκινήσει την εξάπλωση της κλασικής μουσικής παιδείας σε απόμερα χωριά του Ισημερινού, του Περού και της Βραζιλίας, στα προσωρινά καταφύγια των αστέγων της Ιαπωνίας μετά από τον καταστροφικό σεισμό το 2011, και στην Αφρική στη Σιέρα Λεόνε και στην Ουγκάντα, όπου το ακροατήριο αποτελείτο κυρίως από παιδιά χτυπημένα από τη μάστιγα του ιού του AIDS», όπως διαβάζουμε στο πρόγραμμα του ρεσιτάλ. Η κλασική μουσική «είναι από τα πιο απλά αλλά δυνατά μέσα ένωσης ανθρώπων παντού στον κόσμο. Έχει τη δυνατότητα να χτίσει γέφυρες για την ειρήνη και ευνοεί – βοηθά την θετική κοινωνική αλλαγή», σύμφωνα με τον Πάνο Καράν. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι μέρος των εσόδων από τα εισιτήρια του ρεσιτάλ θα διατεθούν για τους σκοπούς της ανωτέρω φιλανθρωπικής οργάνωσης.

Αξίζουν συγχαρητήρια στον Σύλλογο Φίλων της Μουσικής Τρικάλων και ιδιαιτέρως στην ακάματη ψυχή του, τον πρόεδρο κ. Ι. Γεωργιάδη, για την ξεχωριστή προσφορά στο τρικαλινό κοινό. Θερμές ευχαριστίες αρμόζουν και στους δύο εκλεκτούς καλλιτέχνες, οι οποίοι παρά το πυκνό πρόγραμμά τους, βρήκαν τον χρόνο για να έρθουν στα Τρίκαλα. Ας ευχηθούμε ότι μας επιφυλάσσονται και άλλες ανάλογης ποιότητας εκπλήξεις.

 

Δρ. Αγαθοκλής Αζέλης

Τρίτη 25 Ιουνίου 2013


ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΥ ΚΟΡΝΑΡΟΥ, ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ.
ΜΙΑ ΜΟΥΣΙΚΟΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΙΚΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΤΡΙΚΑΛΩΝ



Tου Κύκλου τα γυρίσματα, που ανεβοκατεβαίνουν,
και του Τροχού, που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνουν·
και του Καιρού τα πράματα, που αναπαημό δεν έχουν,
μα στο Kαλό κ’ εις το Kακό περιπατούν και τρέχουν

(ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ, στίχοι 1-4)

Μερικές φορές, όταν ένα βίωμα είναι πολύ έντονο, χρειάζεται να περάσει κάποιος χρόνος μέχρι να γυρίσει ο τροχός, να καταλαγιάσουν τα συναισθήματα μέσα μας, ώστε να μπορέσουμε να μιλήσουμε λογικά γι’ αυτό. Σε αυτή την κατηγορία βιωμάτων ανήκει και η μουσικοθεατρική παράσταση του Ερωτόκριτου, έργου του Κρητικού ποιητή Βιτσέντζου Κορνάρου (Σητεία 1553-Ηράκλειο 1613/4), η οποία έλαβε χώρα στο υπαίθριο θέατρο του Φρουρίου των Τρικάλων, στις 18 Ιουνίου.

Η παράσταση αποτελεί παραγωγή καθηγητών και μαθητών του Μουσικού Σχολείου της πόλης μας, επιστέγασμα-κρεσέντο των πολυάριθμων ποιοτικών εκδηλώσεων μιας ιδιαιτέρως παραγωγικής χρονιάς. Οι υπεύθυνες καθηγήτριες, Δήμητρα και Μαρία Κοσβύρα (στη μουσική επιμέλεια και τη διδασκαλία της χορωδίας), Παναγιώτα Ζαφειρίου (στη μουσική επιμέλεια, την ενορχήστρωση, τη διδασκαλία και τη διεύθυνση ορχήστρας) και Μαρία Μανθέλα (στη θεατρική προσαρμογή και τη σκηνοθετική επιμέλεια) έχουν συνδέσει το όνομά τους με εμπνευσμένες παραγωγές. Εξέπληξε λοιπόν το γεγονός ότι κατόρθωσαν να υπερβούν τον εαυτό τους και να προσφέρουν στο τρικαλινό κοινό μία από τις κορυφαίες δημιουργίες του Μουσικού Σχολείου και στους μαθητές τους σημαντικά παιδαγωγικά και μαθησιακά βιώματα.

Το κατάμεστο θέατρο απέδωσε στους δημιουργούς τις τιμές που τους ανήκαν. Χειροκρότησαν θερμά αυτό που είδαν. Τι θα έλεγε άραγε το κοινό, αν γνώριζε και όλα όσα δεν φαίνονταν; Αν π.χ. γνώριζε το μέγεθος και τις υπερβληθείσες δυσκολίες του εγχειρήματος, όπως το να ξεκινήσουν οι υπεύθυνες καθηγήτριες από μηδενικό σχεδόν σημείο, να κάνουν τη δική τους προεργασία, να επιλέξουν τους μαθητές του θεατρικού μέρους, τους σολίστ (φωνές και όργανα) του μουσικού μέρους, να τους εκπαιδεύσουν όλους και δίπλα και μαζί τους τη μεγάλη χορωδία, ώστε να μπορούν το βράδυ της παράστασης να αποδίδουν όλοι τα μέγιστα συντονισμένοι, έχοντας να κάνουν με εφήβους μαθητές από αρχάρια γυμνασιόπαιδα της Α΄ τάξης μέχρι τελειόφοιτους Λυκείου οι οποίοι αντιμετώπιζαν παράλληλα τη δοκιμασία των Πανελλαδικών Εξετάσεων; (Όποιος έχει την εμπειρία της εργασίας σε ομοιογενή σχολική τάξη καταλαβαίνει τι σημαίνει να συντονίζεις ένα απολύτως ετερογενές σε ηλικίες και ρόλους πολλαπλάσιο αριθμητικά σύνολο). Μήπως ήταν τουλάχιστον αποκλειστικής απασχόλησης στην επαγγελματικού επιπέδου παράσταση, καθηγήτριες και μαθητές; Τουναντίον, όλοι ήταν πολυάσχολοι στο όριο των αντοχών και του χρόνου τους. Μήπως αρκούσε ο σχολικός χρόνος για τη διδασκαλία και τις πρόβες; Ούτε κι αυτό, αντιθέτως όλοι εργάστηκαν και απογεύματα και Σαββατοκύριακα. Τι τους ενέπνευσε; Τι τους έδωσε την ώθηση; Πέρα από τη γνώση και το ταλέντο, η αγάπη για τα παιδιά και το παντοιοτρόπως λοιδορούμενο στη δημόσια σκηνή εκπαιδευτικό λειτούργημα, η παιδαγωγική χάρις, η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση παρουσίασε μια σπάνια παιδαγωγική αρετή: ανέδειξε χαρίσματα. Στους μαθητές πάλι έδωσε κίνητρο και δύναμη η αγάπη, η αναγνώριση και η μέριμνα που εισπράττουν στο Μουσικό Σχολείο, η χαρά της ομαδικής δουλειάς, η ιδιαίτερη εμπειρία να συν-εργάζονται με τους δασκάλους τους συνοικοδομώντας την υπέρβαση της κοινοτυπίας. Στο τέλος υποκλιθήκαμε στις ιδιότητες των μαθητών μας οι οποίες δεν χωρούν εντός των τοίχων μιας τάξης. Ήταν οικείοι και συνάμα αγνώριστοι.

Η μουσικοθεατρική παράσταση του Ερωτόκριτου, η οποία κατόρθωσε να δημιουργήσει στο υπαίθριο θέατρο αδιαχώρητο που όμοιό της δεν τυχαίνει ούτε σε εύπεπτα λαϊκιστικά θεάματα, κατέδειξε ότι το Μουσικό Σχολείο Τρικάλων έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη του απαιτητικού κοινού, ως ένας εκπαιδευτικός φορέας ο οποίος καλλιεργεί την παιδεία, το ήθος και τις καλές τέχνες. Δεν θα θεωρούσαμε τολμηρή τη σκέψη, ότι σε μερικές δεκαετίες θα ακούμε με δέος και συγκίνηση για τις προσωπικότητες στις οποίες θα έχουν μετεξελιχθεί τα παιδιά που έδρασαν παντοιοτρόπως στη σκηνή και πίσω από αυτήν στις 18 Ιουνίου. Για τους συναδέλφους που κόπιασαν δίπλα σ’ αυτά τα ξεχωριστά παιδιά, καθώς και για τους μαθητές του Μουσικού Σχολείου φαίνεται ταιριαστός ο αφορισμός-κατακλείδα του έργου του Βιτσέντζου Κορνάρου (στίχοι 511-518), μια αλήθεια που έρχεται από μεγάλη γεωγραφική και χρονική απόσταση, χωρίς απώλειες στη διαδρομή:

 

Για τούτο, οπού ’ναι φρόνιμος, μηδέ χαθεί στα Πάθη,
το ρόδον κι όμορφος αθός γεννάται μες στ' αγκάθι.
Eτούτ’ η Aγάπη η μπιστική με τη χαρά ετελειώθη,
και πλερωμή στα βάσανα μεγάλη τώς εδόθη.
Kαι κάθε είς που εδιάβασεν, εδά κι ας το κατέχει,
μη χάνεται στα κίντυνα, μα πάντα ολπίδα ας έχει.
K’ εκείνον, οπού εκόπιασεν, ας τον καληνωρίζουν (...)


Δρ Αγαθοκλής Αζέλης

Φιλόλογος
 

Σάββατο 15 Δεκεμβρίου 2012


Συναντώντας τη χαμένη ουσία της εκπαίδευσης. Σκέψεις με αφορμή το αφιέρωμα του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων στο έργο του Μάνου Λοΐζου

 
 
Ο σπουδαίος ανθρωπιστής ψυχολόγος Έριχ Φρομ, στο έργο του «Η τέχνη της αγάπης» παρουσιάζει ως αγάπη τη διαδικασία με την οποία ο αγαπών καθιστά εκείνον που αγαπά δημιουργικό. Ο διαπρεπής Έλληνας κλασικός φιλόλογος του 20ου αιώνα Ιωάννης Θ. Κακριδής γράφει για την παιδαγωγική σχέση: «Παράλληλα πασκίζει και ο νέος να υψωθεί απέναντι στη μορφή του δασκάλου του, καθώς και τον αγαπά και τον πιστεύει. Σ’ αυτή την αμοιβαία υποχρέωση, που δένει μαθητή και δάσκαλο, θα ήθελα να δώσουμε το όνομα χάρις, με τη σημασία που είχε η λέξη στην αρχαία Ελλάδα. Χάρις είναι η ελεύθερη πνευματική σύνδεση δύο ανθρώπων, που καθένας τους και δίνει και παίρνει. Η υποχρέωση που νιώθει ο ένας αντίκρυ στον άλλο δεν ορίζεται από κανένα θετό νόμο· ούτε υπάρχει κανένα υλικό συμφέρο, που να προκαλεί ή να δυναμώνει την κοινή τους προσπάθεια. Στη σχέση αυτή τα άτομα ό,τι κάνουν το κάνουν νιώθοντας τον εαυτό τους απόλυτα ελεύθερο, παράλληλα όμως και υποχρεωμένο κατά κάποιον τρόπο, αυτεξούσιο και μαζί δεμένο, μ’ έναν δεσμό όμως εκούσιο και ηθελημένο.»
Αν οι παραπάνω απόψεις περιέχουν κόκκον αληθείας, τότε η εκδήλωση του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων (Πέμπτη 13-12-2012), αφιερωμένη στο έργο του συνθέτη Μάνου Λοΐζου, ξεπέρασε το πλαίσιο μιας συναυλίας, επιτρέποντας στο κοινό θέα στα καθημερινώς άδυτα της παιδαγωγικής σχέσης και διαδικασίας, οι οποίες  αναπτύσσονται στις αίθουσές του. Θα επανέλθουμε όμως.
Η συναυλία έλαβε χώρα στη νεοανεγερθείσα αίθουσα εκδηλώσεων, ένα κτίριο κόσμημα που μάλλον δεν έχει ανάλογό του στο νομό. Η αισθητική του χώρου σε συνδυασμό με την ποιότητα της εκδήλωσης λειτούργησε υποβλητικά στους θεατές, οι οποίοι παρακολούθησαν με ευλάβεια τα δρώμενα, επιβεβαιώνοντας την παιδαγωγική υπόθεση, ότι η υψηλή αισθητική σε συνδυασμό με τον σεβασμό προς το κοινό μπορεί να καλλιεργήσει την επιθυμητή συμπεριφορά, κάτι που τόσο απουσιάζει στη χώρα μας.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με ομιλία της φιλολόγου του Μουσικού Σχολείου κ. Μαρίας Αγναντή, η οποία αναφέρθηκε αδρομερώς στον βίο του τιμώμενου συνθέτη, όσο χρειαζόταν για να στηρίξει την ανάλυση-εμβάθυνση στην καλλιτεχνική του πολιτεία. Έδωσε έμφαση στο καλλιτεχνικό ήθος του μουσουργού και στις αρχές που διέπουν το έργο του και τη διαδρομή του στον δημόσιο βίο της τέχνης, καταδεικνύοντας γιατί αποτελούν σπουδαίες παρακαταθήκες, άξιες να διατηρηθούν δίπλα στο μουσικό του έργο. Διότι αν ο καλλιτέχνης συγκινεί την ψυχή με το έργο του, καθοδηγεί συνάμα το κοινό του και θέτει ένα μέτρο με το ήθος του στους ομοτέχνους, όπως άλλωστε κάθε δημόσιο πρόσωπο. Σε αυτό το πλαίσιο «τίποτε δεν πάει χαμένο», όπως υπογράμμισε με στίχο από τραγούδι του Λοΐζου καταληκτικά η ομιλήτρια.
Την ομιλία-προανάκρουσμα ακολούθησε η παρουσίαση 16 τραγουδιών από την Ορχήστρα Ποικίλης Μουσικής, τη Μεικτή Χορωδία και τη Χορωδία Ομοίων Φωνών, υπό το γενικό πρόσταγμα του ακούραστου μαέστρου Νίκου Κοφίνα και τη συνεργασία των καταξιωμένων καθηγητών μουσικής Φιλαρέτης Φροξυλιά και Μιχάλη Ζαχαρτζή, υπεύθυνων διδασκαλίας των χορωδιών. Θα χρειαζόταν η αφηγηματική και περιγραφική δεινότητα ενός Παπαδιαμάντη για να μεταφέρει ένας αρθρογράφος το αναγνωστικό κοινό στην ατμόσφαιρα που δημιούργησε η συνεργασία εκλεκτών μελών της εκπαιδευτικής κοινότητας. Θα αρκεστούμε λοιπόν να αναφέρουμε ότι πλατεία και σκηνή ενώθηκαν σε ένα κοινό σύνολο, όντας ταυτόχρονα ακροατές και μουσικοί. Η επιλογή των τραγουδιών διαπέρασε το έργο του Λοΐζου με αντιπροσωπευτικότητα και το συγκινημένο κοινό τραγουδούσε νοσταλγικά εν πολλοίς μελωδίες που πλαισίωσαν άλλοτε την παιδική του ηλικία, ενώ όπου κρίθηκε αναγκαίο ακολούθησε με χειροκρότημα τον ρυθμό. Δεκαέξι τραγούδια είναι αριθμητικός άθλος για ένα σχολικό μουσικό σύνολο, όμως η αισθητική και το ήθος που εξέπεμπαν οι πρεσβευτές του έργου του Λοΐζου δημιούργησαν την ψευδαίσθηση ότι ο αριθμός ήταν μικρός. Το κοινό αντί να κοιτάζει το ρολόι του, αδημονούσε για τη συνέχεια. Αυτό φάνηκε και από την απροθυμία άμεσης αποχώρησης μετά το πέρας της εκδήλωσης, οπότε δημιουργήθηκαν αυθόρμητα πολυάριθμοι κύκλοι συζητήσεων.
Θα ήταν άστοχο αν κλείναμε το παρόν άρθρο εξαίροντας απλώς τους άξιους συντελεστές της εκδήλωσης, καθώς θα παραβλέπαμε την εσωτερική πλευρά του πράγματος. Πρόκειται για την παιδαγωγική διάσταση της εκδήλωσης, η οποία επιμερίζεται στην προετοιμασία και στην υλοποίησή της. Αυτή η παιδαγωγική διάσταση καθιστά το Μουσικό Σχολείο ξεχωριστό, ολοκληρωμένο σχολείο, το οποίο ανταποκρίνεται στα παιδαγωγικά προτάγματα, διαμορφώνοντας ολοκληρωμένες ελεύθερες προσωπικότητες, οι οποίες συναιρούν μέσα τους τη γνώση, την καλλιτεχνική ευαισθησία, την κοινωνικότητα, τη δεξιότητα της δημόσιας έκθεσης και τόσα άλλα. Πρόκειται για τα στοιχεία τα οποία μπορούν να διαφοροποιήσουν ένα σχολείο από ένα καλό φροντιστήριο ή ωδείο. Καταρχάς οι μαθητές προετοιμάστηκαν για τη μουσική εκδήλωση εργαζόμενοι παράλληλα για τις υπόλοιπες μαθητικές τους υποχρεώσεις. Συνάμα ανέπτυξαν ποικίλες δεξιότητες: άλλοι έπαιξαν ή τραγούδησαν ως σολίστ, αναλαμβάνοντας το μεγάλο βάρος της έκθεσης στο κοινό, άλλοι σφυρηλάτησαν τον χαρακτήρα τους ώστε να μπορούν να συνενωθούν με δεκάδες συμμαθητές στη χορωδία, σε μια φωνή και μια ψυχή, πράγμα που αποτελεί επίτευγμα σε μια χώρα στην οποία απουσιάζει η σύμπνοια, ο συντονισμός κι η αρμονία. Οι μαέστροι πάλι ανέλαβαν την ευθύνη της διδασκαλίας και του συντονισμού, καθώς και τη συναρμογή τόσων νέων ανθρώπων σε ένα μουσικό σύνολο, κάνοντας δύο μόνο πρόβες, γεγονός απίστευτο για όποιον δεν γνωρίζει. Δεν είναι εδώ ο χώρος για να αναφερθούμε στον όγκο της εργασίας που προϋποθέτει για τους υπεύθυνους καθηγητές η προετοιμασία της ομιλίας, της ενορχήστρωσης κλπ., όμως προσωπικά θεωρούμε τη διαδικασία εξαιρετικά χρονοβόρα και επίπονη και μόνον ως κατάθεση ψυχής και παιδαγωγικής χάριτος μπορεί να γεννηθεί, δεδομένου μάλιστα ότι δεν παρέχεται κάποια υλική ανταμοιβή. Επιπλέον θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθεί ότι ακόμη και η επιμέλεια του ήχου και των οπτικών εφέ ήταν εργασία μαθητών του σχολείου. Συμπερασματικά λοιπόν, σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα θεωρητικό που στέλνει στην κοινωνία μοναχικούς πολίτες, το Μουσικό Σχολείο δείχνει με κάθε ευκαιρία ότι εκτός από ένα βαθμό στο απολυτήριο και μια επιτυχία στις Πανελλαδικές εξετάσεις, παρέχει στους μαθητές του την παιδεία και τη δεξιότητα να τα αξιοποιήσει αυτά για το προσωπικό και κοινωνικό καλό.
Αφήσαμε κάτι πολύ σημαντικό για τον επίλογο. Στη σκηνή στάθηκαν μαθητές έξι διαφορετικών τάξεων. Τα παιδιά της πρώτης γυμνασίου έκαναν το ντεμπούτο τους δίπλα σε συμμαθητές τους της τρίτης λυκείου, μαθητές οι οποίοι σε λίγους μήνες θα δοκιμαστούν στις Πανελλαδικές Εξετάσεις, αγγίζοντας μια νέα αφετηρία στη ζωή τους. Λαμπροί και πολυτάλαντοι μαθητές, έδειξαν ότι υπάρχουν νέοι με θέληση, οι οποίοι αποδεικνύουν ότι ο συγκροτημένος άνθρωπος μπορεί να αντιμετωπίζει με επιτυχία πολλούς αγώνες μαζί. Κοντά σε αυτούς διδασκόμαστε κι εμείς οι δάσκαλοί τους από τις επιτυχίες τους. Για μας ίσως ένα από τα μεγαλύτερα κέρδη από την εργασία μας σε αυτό το σχολείο, πέρα από τη συνάντηση με εκλεκτούς συναδέλφους, είναι ότι εντείνεται η επιθυμία μας να εμπνευστούμε από τους μαθητές μας, να γίνουμε καλύτεροι στο έργο μας, κατορθώνοντας περισσότερους και ποιοτικότερους στόχους.
 
 
Αγαθοκλής Αζέλης, Φιλόλογος
Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου της Βιέννης
 
 
 

Δευτέρα 19 Νοεμβρίου 2012

Εκπαιδευτική επίσκεψη στη Βουλή των Ελλήνων


Ένα πανόραμα ιστορίας και πολιτισμού.


Εκπαιδευτική επίσκεψη μαθητών του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων στην Αθήνα


 

 

Στις 9 και στις 10 Νοεμβρίου οι μαθητές της Γ΄ Γυμνασίου του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων υλοποίησαν εκπαιδευτική επίσκεψη στη Βουλή των Ελλήνων, οργανωμένη από τον υπογραφόμενο, υπεύθυνο για την επικοινωνία του σχολείου με το Κοινοβούλιο. Ο κεντρικός στόχος της μετακίνησης πλαισιώθηκε από δραστηριότητες εκπαιδευτικού-πολιτισμικού ενδιαφέροντος, ώστε οι νεαροί μαθητές να έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν βιωματική σχέση με πολιτισμικά αγαθά και χώρους τους οποίους μόνο θεωρητικά, από το σχολικό μάθημα ή από τα ΜΜΕ γνώριζαν. Με βάση αυτό το σκεπτικό επιλέχθηκαν οι δραστηριότητες, καθώς και με σεβασμό της απαρέγκλιτης γραμμής του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων, οι εκπαιδευτικές επισκέψεις του να εμπεριέχουν ουσία και όχι πρόσχημα.
Ο πρώτος χρονικά προορισμός της μετακίνησης υπήρξε η έκθεση «Οι δεινόσαυροι της Παταγωνίας», στο εκθεσιακό κέντρο στο Γουδή. Διοργανωμένη από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας είχε εκ των προτέρων τα αναγκαία ποιοτικά διαπιστευτήρια, όμως το βίωμα υπερέβη την προσδοκία. Με ξεναγό επιστημονικό συνεργάτη του Πανεπιστημίου, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία, παρατηρώντας με καθοδήγηση τα αντίγραφα απολιθωμένων δεινοσαύρων, να περιδιαβούν πολλές χιλιάδες ιστορίας του πλανήτη μας και να κατανοήσουν στην πράξη τη θεωρία της εξέλιξης, την εύθραυστη ιδιοσυστασία της οικολογικής αλυσίδας, την αξία όλων των πλασμάτων της γης και την ευθύνη μας για την πορεία του πλανήτη μας.
Χωρίς διαμαρτυρίες για το πυκνό πρόγραμμα, οι μαθητές εγκαταστάθηκαν αμέσως μετά με ταχύτητα στα δωμάτιά τους στο ξενοδοχείο, για να φθάσουμε εγκαίρως στον επόμενο στόχο του προγράμματος, ο οποίος συγκινούσε βαθιά τους μαθητές κατά την προετοιμασία της μετακίνησης: την Εθνική Λυρική Σκηνή, στην οποία σχεδόν όλοι τους θα παρακολουθούσαν για πρώτη φορά στη ζωή τους από κοντά όπερα. Στο φουαγιέ του μουσικού μας θεάτρου εισέπραξα τον ενθουσιασμό πολυάριθμων θεατών στη θέα των 44 μαθητών που κατέκλυσαν τον χώρο. Οι πιο ηλικιωμένοι εξέφρασαν συγκίνηση βλέποντας νέους ανθρώπους σε ένα θέατρο που ο μέσος όρος ηλικίας των θεατών είναι υψηλός, καθώς η εθνική μας όπερα φαίνεται να μην χαίρει της δέουσας εκτίμησης στον εκπαιδευτικό κόσμο.
Σαν να γνώριζε την ποιότητα των μαθητών μας η υπεύθυνη ομαδικών κρατήσεων της Λυρικής είχε πάρει την πρωτοβουλία να μας εξασφαλίσει στο αντίτιμο των πιο φτηνών θέσεων των θεωρείων τις καλύτερες θέσεις μπροστά στην ορχήστρα, τιμής ένεκεν, τιμώντας και εκτιμώντας την ιδιότητα των μαθητών του Μουσικού Σχολείου. Οι μαθητές παρακολούθησαν προσηλωμένοι την πολύωρη παράσταση της Μανόν Λεσκώ του Τζάκομο Πουτσίνι, για την οποία οι εκλεκτοί τους καθηγητές της μουσικής στο σχολείο, τους είχαν προετοιμάσει επαρκώς, ώστε να γνωρίζουν την υπόθεση αλλά και τη σημασία της για την ιστορία του λυρικού θεάτρου. Μέσα στο θέατρο εισέπραξα τα εύσημα για την πολιτισμένη συμπεριφορά των παιδιών μας, ενώ ανάλογα σχόλια εισέπραξαν και οι ίδιοι οι μαθητές. Η μεταμοντέρνα σκηνοθεσία του περιζήτητου Ντελ Μόνακο προκάλεσε μια σε βάθος συζήτηση με μαθητές για ζητήματα σκηνοθεσίας κλασικών έργων. Η κορυφαία ποιότητα των φωνητικών και της μουσικής εντυπωσίασαν βαθιά μαθητές και συνοδούς.
Η δεύτερη μέρα διαγραφόταν ακόμη πιο απαιτητική, καθώς το πρόγραμμά μας περιλάμβανε τέσσερις προορισμούς. Ο πρώτος ήταν το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ένα από τα σημαντικότερα μουσεία του είδους παγκοσμίως. Εδώ διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο ο δεύτερος των συνοδών, καθηγητής εικαστικών και διακεκριμένος ζωγράφος, ο κ. Γιάννης Μαυρικάκης, καθώς είχε πολλά να παρουσιάσει στους μαθητές για την εξέλιξη της τέχνης στο πέρασμα των αιώνων, από πλευράς κοινωνιολογίας της τέχνης αλλά και αναφορικά με την εξέλιξη στα εκφραστικά μέσα. Οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να διατρέξουν μια μακρά περίοδο ιστορίας της τέχνης, από την αιγυπτιακή μέχρι την ελληνιστική, ενώ το επιστέγασμα της εκεί διαδρομής μας ήταν η παρατήρηση του περίφημου «μηχανισμού των Αντικυθήρων», του «υπολογιστή της αρχαιότητας», για τον οποίο τόσος λόγος έγινε στα ΜΜΕ.
Ο δεύτερος προορισμός μας ήταν το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο. Μια ταχεία οπτική περιδιάβαση με στάση σε εκθέματα αναφοράς, τα οποία αναλύθηκαν επισταμένως με την καθοριστικής σημασίας συνδρομή του κ. Μαυρικάκη, πρόσφερε στους μαθητές μια διαδρομή σε πολλούς αιώνες ιστορίας της τέχνης, ξεκινώντας από τα πρώτα χρόνια του Χριστιανισμού και καταλήγοντας σε δημιουργήματα του 18ου αιώνα. Σε αυτό το Μουσείο οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να τεκμηριώσουν οπτικά όσα διδάχθηκαν πέρυσι στο μάθημά μας της Βυζαντινής και Μεσαιωνικής Ιστορίας, το οποίο είχα την τύχη να τους διδάξω. Τα παιδιά επισκέφθηκαν και τις δύο περιοδικές εκθέσεις, περισσότερο τα συγκίνησε όμως η έκθεση βιβλιοδεσίας. Κατερχόμενοι τη σκάλα από την έκθεση βιβλιοδεσίας, κάποιοι μαθητές, συγκινημένοι από τα εκθέματα, έψαλαν αυθόρμητα έναν ψαλμό που διδάσκονται στο Σχολείο μας στο μάθημα της Βυζαντινής Μουσικής, μνημονεύοντας παράλληλα την εκλεκτή τους καθηγήτρια, δείχνοντας συνάμα ότι όσα διδάσκονται δεν αποτελούν μια απλή παροδική εξεταστέα ύλη, παρά παιδεία διαμορφωτική της διάνοιας, της ψυχής και του ήθους στο διηνεκές. Στο άκουσμα του ψαλμού έσπευσε μία συνεργάτιδα του Μουσείου, η οποία παρακάλεσε τους μαθητές να τραγουδήσουν, πράγμα το οποίο έγινε. Τα δάκρυα της καλλιεργημένης κυρίας ας αναφερθούν στο σημείο αυτό αντί δικού μας σχολίου.
Όμως ο χρόνος ήταν αμείλικτος και έπρεπε να σπεύσουμε στη Βουλή των Ελλήνων. Ακριβείς κι εκεί στο ραντεβού μας, χάρη στη συνέπεια των μαθητών, απολαύσαμε μια κατατοπιστική οπτικοακουστική ξενάγηση στην ιστορία του κτιρίου, με ενσωματωμένα στοιχεία της πολιτικής ιστορίας της Νεότερης Ελλάδας. Η άξια επιστημονικά και χαρισματική παιδαγωγικά επιστημονική συνεργάτιδα της Βουλής που μας υποδέχθηκε, έδωσε το έναυσμα σε ευαίσθητους πολιτικά μαθητές μας να κάνουν μαζί της ουσιαστικό διάλογο.  Την ομάδα μας υποδέχθηκε επίσης η βουλευτής Τρικάλων κ. Δριτσέλη, με την οποία είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε θέματα που αφορούν στη σημασία και τη λειτουργία του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων. Μια σύντομη επίσκεψη στο θεωρείο της Βουλής, από το οποίο παρακολουθήσαμε μέρος της συζήτησης για τον προϋπολογισμό, συμπλήρωσε το σημαντικό βίωμα των μαθητών όσον αφορά στο πολιτικό παρόν, την υπό διαμόρφωση ιστορία.
Ο τελευταίος προορισμός της ημέρας ήταν το Μουσείο της Ακρόπολης, προσκυνηματικός στόχος κάθε πολιτισμένου ανθρώπου, πόσο μάλλον των μαθητών ενός καλλιτεχνικού σχολείου με σημείο αναφοράς τα ανθρωπιστικά γράμματα. Οι μαθητές περιδιάβηκαν με δέος εκθέματα αντιπροσωπευτικά της πεμπτουσίας του ανθρώπινου πολιτισμού, έκαναν μια «επανάληψη» στην ιστορία της αρχαίας ελληνικής τέχνης, ενημερώθηκαν από τους συνοδούς καθηγητές για το ζήτημα των «ελγινείων» γλυπτών, ενώ μας εντυπωσίασαν με την ιστορικά ευαίσθητη οπτική τους για την αρχιτεκτονική: με θέα τον βράχο της Ακρόπολης, ο οποίος έρχεται σε διαλεκτική σχέση με τα εκθέματα του μουσείου, διατύπωσαν τη συγκλονιστική, αν σκεφτεί κανείς την ηλικία τους, άποψη, ότι ένα μνημείο που αποσπάται από τον χώρο δημιουργίας του χάνει την αξία του, συνάμα δε οι ίδιοι υποστήριξαν ότι προτιμούν τα μνημεία της Ακρόπολης στη σύγχρονή τους μορφή, καθώς η φθορά τους είναι φορέας της ιστορικής εξέλιξης και μνήμης, παρά έναν απολύτως αποκατεστημένο Παρθενώνα-μακέτα.
Στη διαδρομή της επιστροφής έγινε μεταξύ των συνοδών καθηγητών και μαθητών των κοντινών καθισμάτων μια αναλυτική συζήτηση για ζητήματα επικαιρότητας, με πρωτοβουλία των παιδιών. Σε αυτή τη συζήτηση διαπίστωσα ότι είχα την ευκαιρία να μάθω περισσότερα πράγματα για κάποια παιδιά του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων. Μέχρι τότε γνώριζα ότι είναι άριστοι μαθητές σε γνώσεις και ήθος. Τώρα έχω τη βεβαιότητα ότι διαθέτουν ωριμότητα την οποία διαπιστώνει κανείς μόνο σε σοβαρούς ενήλικες.
Συνοψίζοντας, οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να κάνουν μια πολιτισμική-ιστορική διαδρομή που ξεκινούσε από τους προϊστορικούς χρόνους και κατέληγε στη σύγχρονη εποχή. Ελπίζουμε ότι το πλήθος των παραστάσεων που προσέλαβαν θα το αποκωδικοποιήσουν στην ολότητά του σταδιακά με την πάροδο του χρόνου και θα το αφομοιώσουν εν ευθέτω χρόνω. Απομένει να ευχαριστήσω τους δύο συνοδούς καθηγητές, τον κ. Γιάννη Μαυρικάκη και την κ. Ελένη Αλεξίου για τη συνεισφορά τους, καθώς και τον Διευθυντή του Μουσικού Σχολείου Τρικάλων κ. Βασίλη Παπακώστα για τη συνδρομή του στην προετοιμασία της εκπαιδευτικής επίσκεψης. Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω το ταξιδιωτικό γραφείο Καραθανάσης για την άψογη συνεργασία και τις υψηλής στάθμης υπηρεσίες του.
 

Δρ Αγαθοκλής Αζέλης

Φιλόλογος